Bezprawne ujawnienie danych osobowych może wywołać konsekwencje znacznie poważniejsze niż obowiązek usunięcia informacji lub interwencja organu nadzorczego. Osoba poszkodowana może również domagać się rekompensaty za doznaną szkodę niemajątkową.
Pokazuje to sprawa prowadzona przez Mecenasa Krzysztofa Żochowskiego, w której Sąd Okręgowy w Białymstoku zasądził od urzędu miasta 20 000 zł zadośćuczynienia za bezprawne ujawnienie danych osobowych. Sprawę opisał „Dziennik Gazeta Prawna”, zwracając uwagę na wysokość przyznanej kwoty.
Ujawnienie danych osobowych w Biuletynie Informacji Publicznej
Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy działającego na lokalnym rynku nieruchomości. Jego dane osobowe zostały ujawnione przez urzędników miejskich w Biuletynie Informacji Publicznej.
Informacje zamieszczane w BIP są dostępne dla nieograniczonego kręgu odbiorców. Mogą zostać skopiowane, zapisane i rozpowszechnione poza pierwotnym miejscem publikacji. Z tego względu nieuzasadnione ujawnienie danych w takim serwisie może mieć dla osoby poszkodowanej długotrwałe konsekwencje.
Organ administracji publicznej, podobnie jak każdy inny administrator danych, powinien posiadać odpowiednią podstawę prawną do ich przetwarzania. Sam fakt, że określone informacje znajdują się w dokumentacji urzędu, nie oznacza jeszcze, że mogą zostać publicznie udostępnione w pełnym zakresie.
Czy brak straty finansowej wyklucza zadośćuczynienie?
Naruszenie ochrony danych nie zawsze prowadzi do szkody, którą można bezpośrednio wyrazić w pieniądzu. Poszkodowany nie musi stracić środków z rachunku bankowego ani paść ofiarą kradzieży tożsamości, aby odczuć rzeczywiste skutki ujawnienia informacji.
Artykuł 82 RODO przewiduje możliwość dochodzenia odszkodowania za szkodę majątkową lub niemajątkową spowodowaną naruszeniem przepisów dotyczących ochrony danych.
Jednocześnie samo stwierdzenie nieprawidłowości nie przesądza automatycznie o przyznaniu określonej kwoty. Konieczne jest wykazanie szkody lub krzywdy oraz związku pomiędzy nią a naruszeniem.
Szkoda niemajątkowa może polegać między innymi na utracie poczucia bezpieczeństwa, obawie przed dalszym wykorzystaniem danych, stresie lub poczuciu utraty kontroli nad informacjami dotyczącymi własnej osoby.
Sąd zasądził 20 000 zł zadośćuczynienia
Sąd Okręgowy w Białymstoku zasądził na rzecz reprezentowanego klienta kwotę 20 000 zł. Rozstrzygnięcie zwróciło uwagę mediów prawniczych ze względu na wysokość świadczenia.
Jak wskazał „Dziennik Gazeta Prawna”, we wcześniejszych opisywanych sprawach dotyczących naruszeń RODO częściej pojawiały się kwoty rzędu 1 000–1 500 zł. Zasądzenie 20 000 zł pokazało, że skutki bezprawnego ujawnienia danych powinny być oceniane indywidualnie, a krzywda niemajątkowa może uzasadniać przyznanie istotnej rekompensaty.
Każda sprawa zależy jednak od konkretnych okoliczności. Znaczenie może mieć między innymi rodzaj danych, zakres publikacji, czas ich dostępności, liczba potencjalnych odbiorców oraz rzeczywisty wpływ naruszenia na życie osoby poszkodowanej.
Dlaczego takie sprawy wymagają dokładnej analizy?
W sprawach o ochronę danych osobowych konieczne jest połączenie kilku obszarów prawa. Należy zbadać nie tylko przepisy RODO, lecz również podstawę działania danego urzędu, zasady udostępniania informacji publicznej oraz regulacje dotyczące ochrony dóbr osobistych.
Istotne jest również odpowiednie udokumentowanie skutków naruszenia. Administrator danych może bowiem twierdzić, że ujawnienie informacji miało ograniczony charakter albo nie spowodowało rzeczywistej krzywdy.
Samo wskazanie, że doszło do naruszenia przepisów, może zatem nie wystarczyć. Trzeba również przekonująco przedstawić jego konsekwencje dla konkretnej osoby.
Co zrobić po bezprawnym ujawnieniu danych?
W pierwszej kolejności warto zabezpieczyć dowody potwierdzające zakres naruszenia. Mogą to być zrzuty ekranu, wydruki strony, adres publikacji, korespondencja z administratorem oraz dokumenty wskazujące, kiedy i przez jaki czas dane były dostępne.
Następnie należy ustalić:
- jakie informacje zostały ujawnione,
- kto odpowiadał za ich publikację,
- czy istniała podstawa prawna udostępnienia danych,
- jak długo dane pozostawały dostępne,
- jakie konsekwencje wywołało naruszenie,
- czy informacje zostały usunięte lub rozpowszechnione dalej.
Dopiero analiza pełnego materiału pozwala ocenić, jakie roszczenia mogą przysługiwać osobie poszkodowanej i przeciwko komu powinny zostać skierowane.
Każde naruszenie wymaga indywidualnej oceny
Sprawa zakończona zasądzeniem 20 000 zł pokazuje, że bezprawne ujawnienie danych przez instytucję publiczną nie powinno być traktowane jako nieistotna pomyłka techniczna.
Wysokość ewentualnego zadośćuczynienia zależy jednak od okoliczności konkretnego przypadku. Wynik jednej sprawy nie oznacza, że identyczna kwota zostanie przyznana w innej sytuacji.
Jeżeli Twoje dane zostały bezprawnie ujawnione przez urząd, przedsiębiorcę lub inną instytucję, warto możliwie szybko zabezpieczyć dowody i skonsultować możliwość podjęcia dalszych działań prawnych.
Źródła
Sprawę opisano w artykule „Rekordowe zadośćuczynienia za naruszenie przepisów RODO” opublikowanym przez „Dziennik Gazetę Prawną”.
Podstawę dochodzenia rekompensaty za szkodę majątkową lub niemajątkową przewiduje art. 82 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, czyli RODO.
Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
